Restauratie

De afgelopen jaren is Kasteel de Haar uitgebreid gerestaureerd.

Decennialang is het majestueuze monument Kasteel de Haar een zorgenkind geweest. Door het ontbreken van voldoende vaste grondslag voor de funderingen zijn vanaf midden jaren negentig in de muren grote zettingsverschillen ontstaan. Vermoedelijk hebben hierbij verschillende factoren een rol gespeeld. Het kan zijn dat de middeleeuwse fundamenten uiteindelijk toch niet berekend zijn geweest op de enorme opbouw van Cuypers’ kasteelontwerp. De samenstelling van de bodem met klei en zandplaten en het dalen van de grondwaterstand zouden ook een aandeel in het geheel kunnen hebben. Om het kasteel, maar ook park en tuinen en bijgebouwen in goede conditie te houden, is een omvangrijk restauratietraject ingezet.

Kasteel en bijgebouwen
In september 2001 is men begonnen met de restauratie van de kapel. In de periode 2002 tot en met 2004 volgden in verschillende fasen de bruggen, poorten en kademuren, de tuinornamenten en het casco van het stallencomplex aan het Stalplein. In 2006 zijn we dan eindelijk toegekomen aan het eerste deel van het kasteel zelf, waarbij de fundamenten van de scheefgezakte Riddertoren werden aangepakt. Van 2006 tot en met 2009 is de buitenschil van het kasteel fasegewijs gerestaureerd. Ondertussen bleek dat niet alleen de Riddertoren nieuwe fundamenten nodig had, maar dat het gehele kasteel en een deel van het Châtelet ook een nieuwe fundering moest krijgen. Hier is in 2008 mee gestart, eind 2009 waren er bijna 500 palen de grond ingeboord waarmee de fundering van het kasteel voltooid was. In 2010 is het interieur van het kasteel gerestaureerd, waarbij de nadruk lag op het herstel in het souterrain en op de Beletage (de voor publiek toegankelijke ruimtes). Uitgangspunt bij de restauratie was om het huidige beeld van ‘het honderd jaar oude riante buitenhuis’ zoveel mogelijk te bewaren. Begin 2011 is de restauratie voltooid.

Park
Ook voor het park en de tuinen van De Haar is een Masterplan gemaakt om alles weer in oude glorie te herstellen. In 2006 zijn de paden in het park en het groene gedeelte van het stalplein helemaal opgeknapt. Maar ook is in nieuwe bebording voorzien zodat ook de prachtige plekjes wat dieper in het park goed te vinden zijn. In 2008 zijn de Rozentuin en Buxusparterre gerestaureerd. Beide tuinen zijn naar oorspronkelijk ontwerp uit 1896 terug gebracht. In 2009 is het gebied 'Klein Limburg', helemaal achterin het park, opgeknapt en in 2010 zijn de entree en het hertenkamp opnieuw aangelegd. Begin 2011 is de Romeinse tuin gerestaureerd, wij hopen binnenkort de laatste stijltuinen rond het kasteel opnieuw te kunnen aanleggen: Het Grote Cour, het Kleine Cour en het kerkeiland. De restauratie van het park is daarmee nog niet voltooid, op termijn is het de bedoeling dat ook onderdelen van het Engelse landschapspark nog worden gerestaureerd.

Kosten
De totale restauratie van het kasteel en de bijgebouwen heeft ruim 30 miljoen euro gekost, waarvan 70% is betaald uit Rijkssubsidie (mogelijk gemaakt door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) en 30% uit eigen middelen. De parkrestauratie is begroot op 5,5 miljoen euro. Omdat voor deze restauratie geen Rijkssubsidieregeling bestaat, heeft de Stichting naar andere middelen gezocht. Hierbij heeft het VSB Fonds besloten een bedrag te doneren van 25% van de kosten, de Stichting betaalt zelf 36% en per parkdeel wordt gezocht naar overige fondsen. Zo hebben voor verschillende parkdelen het SNS Reaalfonds, Provincie Utrecht, K.F.Heinfonds, Gemeente Utrecht en Pr. Bernhard Cultuurfonds een aandeel geleverd.

Wensen
De restauratie is ‘klaar’, omdat het geld schoon op is. Maar we hebben nog best wat wensen. Zo zijn we, door de onverwachte kosten van de  fundering, niet meer toegekomen aan de restauratie van het Châtelet en de bovenste verdiepingen van het kasteel. Ook in het park hebben wij ons bij de restauratie moeten beperken tot de meest urgente onderdelen. De Stichting blijft zoeken naar middelen om deze laatste puntjes op de i te zetten. In ieder geval zijn we er in geslaagd om dit prachtige ensemble voor de volgende generaties te behouden.